شهرستان باخرز

شهرستان باخرز در شمال شرق استان خراسان رضوی قرار گرفته است. مرکز این شهرستان، شهر باخرز است. باخرز دارای دو بخش مرکزی و بالاولایت، به مرکزیت قلعه نو است.

شهرستان باخرز از شمال به تربت جام، از جنوب به خواف، از شرق به تایباد و از غرب به تربت حیدریه محدود می‌گردد. شهر باخرز، مرکز شهرستان باخرز در مجاورت شهر قدیمی مالین که از قدیمی ترین مراکز مسکونی منطقه بشمار می رود  قرار دارد. مالین از شهرهای آباد قبل از اسلام بوده که  به عنوان تنها کانون شهری در ناحیه باخرز بین هرات و نیشابور وجود داشته است. در طول تاریخ حوادث زیادی در این شهر رخ داده، زمانی آباد و پر رونق و زمانی کم جمعیت و ویران، امروزه از مالین فقط تلی از خاک در تپه های جنوب شرقی شهر فعلی باخرز وجود دارد.

حوادث مختلف، بارها و بارها جمعیت باخرز را دچار دگرگونی کرده. از سوی دیگر باخرز یکی از قدیمی ترین نقاط جمعیتی شهرستان محسوب می شود بطوریکه تا سال ۱۳۶۸ به عنوان یک روستا و مرکز دهستان بالا ولایت ایفای نقش می نموده که در سال ۱۳۶۹ دهستان بالا ولایت به بخش باخرز ارتقاء یافته و روستای شهر نو در سال ۱۳۷۲ رسماً به شهر باخرز تبدیل گردیده. شهر باخرز به عنوان دومین نقطه شهری در شهرستان تایباد بشمار می رود که در نیمه غربی شهرستان در کنار رودخانه روسی در جلگه باخرز واقع شده است، این شهر مرکزیت بیش از ۵۰ روستا می باشد و در مسیر جاده ارتباطی تایباد به تربت حیدریه قرار دارد. این شهر با توجه به موقعیت خوب آب و هوایی در محاصره سرزمینهای حاصل خیز و باغات سرسبز قراردارد و جزء شهرهای خوش آب و هوای نیمه شرقی کشور محسوب می شود.

رشته کوه‌هایی با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی در باخرز امتداد دارد. کوه باخرز (مرتفعترین قله ۷۵۵. ۱ متر)، در ناحیه باخرز واقع است. علاوه بر رشته قناتهای میروَس، ریگستان و تقی‌آباد، رود روس و ریزابه‌های آن، کال کوه سفید و شهرنو، که به هریرود می‌ریزند، اراضی باخرز را مشروب می‌کنند.

تقسیمات کشوری

در دوره‌های تاریخی، محدوده سیاسی باخرز اغلب دستخوش دگرگونی شده است. در سال ۱۳۱۶، طبق قانون تقسیمات کشوری، باخرز احتمالاً به عنوان دهستان، در بخش طیبات (تایباد) در شهرستان مشهد تشکیل یافت .

در سال ۱۳۲۹، بخش طیبات (تابع مشهد) از سه دهستان پایین ولایت باخرز (مرکز: یوسف آباد)، میان ولایت باخرز (مرکز: مشهدریزه) و یا بالا ولایت باخرز و شهرنو، در مجموع با ۱۰۵ آبادی، تشکیل می‌شد. در سال ۱۳۳۱، باخرز جزو شهرستان «جام و باخرز» و مشتمل بر دهستانهای بالا ولایت (با ۵۳ ده)، پایین ولایت (با ۲۴ ده) و میان ولایت (با ۳۱ ده) بود.

در تقسیمات کشوری ایران در سال ۱۳۵۵، شهرستان باخرز (مرکز، تایباد) با همان تقسیم‌بندی، و در فهرست واحدهای تقسیمات کشوری تا پایان شهریور ۱۳۶۵، شهرستان باخرز به نام تایباد همچنان دارای سه دهستان میان ولایت، پایین ولایت و بالا ولایت قید شده است. در قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری در مهر ۱۳۶۵، باخرز دهستانی درشهرستان تایباد (به مرکزیت شهرِنو باخرز) ضبط شده است و در تقسیمات کشوری (۱۳۶۹ ش) به جای شهرنو، شهرنو باخرز آمده است .

در مرداد ماه سال ۱۳۸۹ باخرز به شهرستان ارتقا یافت.

جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان باخرز در سال ۱۳۹۵ برابر با ۵۴۶۱۵  نفر بوده ‌است.

جاذبه های گردشگری  باخرز

تصویری از مقبره شیخ عبدالله:

مزار شیخ عبدالله شهرستان باخرز

بزرگان باخرز:

از جمله بزرگانی که از منطقه باخرز برخاسته‌اند میتوان به بزرگانی چون ابوالحسن باخرزی، سیف الدین باخرزی، ابوالمفاخر یحیی باخرزی، غلامحسین سمندری و محمد ابراهیم شریف‌زاده اشاره کرد.

آب و هوا:

شهر باخرز جزء منطقه آب و هوای خشک و نیمه خشک شمال شرقی ایران است که دارای آب و هوای نسبتاً بیابانی با زمستانهای سرد و تابستانهای گرم است. میزان بارندگی بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلی متر می باشد، فصل بارندگی از اواخر مهر شروع شده و در اوخر فروردین ماه به پایان می رسد.